Europa - opis

Kontynent europejski „kryje w sobie” pozostałości wielowiekowej spuścizny, po-cząwszy od starożytności. To mozaika różnych kultur, reprezentowanych przez szeroko poję-tą sztukę, religię, język i zwyczaje mieszkańców poszczególnych państw i regionów.

To część świata na półkuli północnej, stanowiąca zachodnie zakończenie Eurazji, o po-wierzchni 10 mln km2. Ze względu na sąsiedztwo Azji, stosunkowo trudno jest wyznaczyć granicę pomiędzy tymi dwoma kontynentami. Najczęściej wschodnią granicę Europy prowa-dzi się wschodnim podnóżem Uralu, następnie rzeką Embą do Morza Kaspijskiego, podnó-żem Kaukazu do Morza Azowskiego i dalej przez Bosfor i Dardanele do Morza Śródziemne-go. Europa jest silnie rozczłonkowana, wyspy i półwyspy zajmują prawie 1/3 powierzchni. Z długiego i skomplikowanego rozwoju wynika również urozmaicona budowa geologiczna i rzeźba terenu. Głównymi górami w Europie są Alpy – łańcuch stromych gór z pokrytymi śniegiem szczytami rozciągający się między Francją i Austrią. Najwyższy szczyt Mount Blanc (4807 m n.p.m.) znajduje się w Alpach, najgłębsza depresja nad Morzem Kaspijskim (-28 m n.p.m.). Najdłuższą rzeką jest Wołga.

Europa jest gęsto zaludniona i zurbanizowana, zwłaszcza w części zachodniej. Gęstość zaludnienia rzędu prawie 70 os./km2 należy do najwyższych wśród kontynentów. Kraje Euro-py Zachodniej, w większości tworzące Unię Europejską, znajdują się na wysokim poziomie rozwoju gospodarczego. Z kolei państwa Europy Wschodniej, należące niegdyś do grupy państw socjalistycznych, są na średnim lub niskim poziomie rozwoju, a większość z nich bo-ryka się z poważnymi kłopotami gospodarczymi (np. Rosja, Ukraina, Rumunia, Bułgaria).

Europa jest też trzecią najludniejszą częścią świata z 712 milionami mieszkańców (2006), po Azji i Afryce. Udział Europejczyków w światowej populacji jednak systematycz-nie się zmniejsza – w 2006 r. zaledwie 10,8%, podczas gdy od epoki odkryć geograficznych do lat 60. XX w. udział ten wynosił ok. 20% (maksimum – blisko 25% w 1900 r.).

Europę zamieszkuje kilkaset grup etnicznych i narodów, których świadomość tożsa-mości etnicznej ukształtowała się w Europie, na terenie obecnie przez nie zamieszkiwanym. W znacznej większości należą do rodziny ludów indoeuropejskich. Poza nią jako rdzenne (lecz znacznie mniejsze) zalicza się rodzinę uralską, ałtajską oraz Basków.
Przez ostatnie 500 lat Europejczycy osiedlali się na wszystkich pozostałych kontynentach i obecnie języki europejskie słyszy się na całym świecie. Zdecydowana większość ludności Europy (ok. 93%) posługuje się językami z rodziny indoeuropejskiej. W tej rodzinie najlicz-niej używane są języki słowiańskie (m.in. rosyjski, polski i ukraiński), germańskie (zwłaszcza niemiecki i angielski) oraz romańskie (np. francuski, włoski i hiszpański). Pozostałe grupy języków indoeuropejskich używane są przez znacznie mniejsze populacje. Taką małą grupą są języki bałtyckie w których skład wchodzi język litewski i łotewski.

Największą strukturą polityczną na terenie Europy jest wspomniana już Unia Europej-ska, którą tworzy obecnie 27 państw. Kraje europejskie są też członkami innych, międzynaro-dowych organizacji, m.in. OECD, ONZ, NATO.